Unahitaji Msaada Lakini Bado Unataka Kujifunza? Eleza Ombi Lako kwa Sehemu 3

Umefungua chat na mtu yuko tayari kusaidia. Tunaelezaje tatizo bila kumpa kazi yote?

Huenda unataka kutuma voice note kwa mwenzako wa darasani, au mfanyakazi mwenzako ameuliza, “Ni sehemu gani hasa inakusumbua?”

Unaweza kueleza kila kitu tangu mwanzo. Unaweza pia kutuma mstari mmoja mfupi unaomwacha mwenzako akibahatisha.

Kuna njia ya kati iliyo wazi zaidi.

Tuweke maelezo ya kutosha ili anayesaidia aone tatizo, huku hatua inayofuata ikibaki mikononi mwako.

Kwa ufupi

• Tuanze na matokeo tunayojaribu kufikia.
• Tuonyeshe tatizo kwa kutenganisha tulichotarajia, kilichotokea, na tulichojaribu tayari.
• Tuseme wazi kama tunataka kidokezo, maelezo, mfano mmoja, au msaada wa kumaliza kazi moja kwa moja.

1. Anza na matokeo, si historia yote ya tatizo

Jambo likikataa mara kadhaa, ni rahisi kuhisi kwamba kila jaribio lililopita lazima lielezwe.

Lakini anayekusaidia anahitaji kwanza kujua unataka kufika wapi.

Fikiria unasaidia duka dogo mjini Nakuru kuandaa muhtasari wa bidhaa kabla ya kufunga. Jedwali linaonekana sawa kwenye kompyuta, lakini sehemu yake inapotea unapohifadhi faili ya kutuma kwa mwenye duka.

Unaweza kuandika:

“Faili hii inanipa shida na tayari nimebadilisha vitu vingi.”

Au unaweza kuanza hivi:

“Ninajaribu kuhifadhi muhtasari wa bidhaa ili kila kitu kibaki kinaonekana kwenye faili ya mwisho.”

Sentensi ya pili inampa anayekusaidia lengo. Akijua matokeo unayotaka, anaweza kutenganisha maelezo muhimu na yale yanayoweza kusubiri.

Wazo hilo hilo linafanya kazi kwenye kazi ya pamoja:

“Ninajaribu kuhakikisha kwamba orodha mpya ya wateja ndiyo toleo ambalo kila mtu anafungua.”

Pia linafanya kazi unapojifunza:

“Nataka kuelewa kwa nini hatua hii inafanya kazi, si kunakili jibu tu.”

Huhitaji kuthibitisha umehangaika kwa muda gani. Unahitaji tu kuonyesha mafanikio yangekuwaje.

Mstari mzuri wa kuanzia ni:

“Ninajaribu ______.”

Sentensi hiyo moja inaipa ombi lote mwelekeo.

2. Onyesha tofauti: ulitarajia nini, nini kilitokea, na umejaribu nini

Matokeo yaliyo wazi ni mwanzo tu. Anayekusaidia bado anahitaji kuona sehemu ambayo haikulingana na ulivyotarajia.

Fikiria unapanga orodha ya uwasilishaji wa wateja kwa timu ndogo mjini Kisumu. Baada ya kupanga mistari kwa eneo, baadhi ya nambari za simu hazionekani tena karibu na majina sahihi.

Badala ya kuandika, “Sheet imeharibika,” gawanya tatizo katika sehemu tatu zinazoonekana:

Nilitarajia: Kila nambari ya simu ibaki na mteja yuleyule baada ya kupanga orodha.
Kilichotokea: Baadhi ya majina yalihama, lakini nambari za simu zilizokuwa pembeni hazikuendana tena.
Nilichojaribu: Nilirudisha mpangilio wa awali, nikachagua jedwali lote, nikajaribu tena, lakini tatizo likarudi.

Sasa mtu mwingine anaweza kulinganisha matokeo uliyotaka na kile unachoona kweli.

Ask Wizard ya sasa ya Stack Overflow hutumia mpangilio unaofanana kwa watu wanaouliza maswali ya programu kwa mara ya kwanza. Inatenganisha maelezo ya tatizo na sehemu ya kile mtu alichojaribu pamoja na matokeo aliyotarajia. Zana hiyo ni ya maswali ya programu, kwa hiyo hapa tunakopa tu mpangilio wa mawasiliano, si kuufanya sheria kwa kila aina ya tatizo. (Stack Overflow Help Center)

Muundo huo unaweza kusaidia pia kwenye uandishi au maandalizi ya presentation.

Kwa mfano:

Nilitarajia: Aya ya kwanza ya taarifa yangu ieleze ombi kuu wazi.
Kilichotokea: Mwenzangu alijibu kwa kuuliza ni hatua gani nilitaka achukue.
Nilichojaribu: Nilifupisha aya hiyo, lakini hatua ninayotaka bado haionekani wazi.

Swali halihitaji maneno ya kitaalamu zaidi. Linahitaji tofauti ambayo mtu mwingine anaweza kuona.

3. Sema ni kiwango gani cha msaada kitakuwa na maana sasa

Hata tatizo lililoelezwa vizuri linaweza kuleta msaada usiofaa ikiwa mtu mwingine hajui unataka asimame wapi.

Fikiria unafuata somo la mtandaoni baada ya safari ya matatu kurudi nyumbani. Rafiki anajitolea kukutumia jibu lililokamilika, lakini unachohitaji hasa ni maelezo ya hatua ambayo kazi yako inaanza kutokueleweka.

Unaweza kuomba kidokezo:

“Unaweza kunionyesha kitu cha kwanza ninachopaswa kukagua?”

Unaweza kuomba maelezo:

“Unaweza kunieleza kwa nini hii inabadilika ninapofanya hatua inayofuata?”

Unaweza kuomba mfano mmoja uliofanyiwa kazi:

“Unaweza kunionyesha mfano huu mmoja, halafu nijaribu unaofuata mwenyewe?”

Au unaweza kusema wazi kwamba kumaliza ndilo jambo muhimu zaidi kwa sasa:

“Nahitaji kukamilisha hii leo. Unaweza kunisaidia kuirekebisha sasa, halafu unieleze hatua muhimu baadaye?”

Maombi haya si sawa. Chaguo linalofaa linategemea kama kwa wakati huo unahitaji kuelewa, kumaliza, au kufanya yote mawili kwa kiasi fulani.

Makala ya mwaka 2011 kuhusu kutafuta msaada katika mfumo wa kufundisha jiometri inaeleza tofauti kati ya msaada unaolenga kujifunza na msaada unaolenga zaidi kukamilisha kazi. Katika tafiti mbili, maoni kuhusu namna ya kuomba msaada yaliboresha jinsi wanafunzi walivyoomba msaada walipokuwa wakitumia mfumo huo. Utafiti wa pili pia uliona kuboreka kwa namna ya kuomba msaada kwenye maudhui mapya ya jiometri katika mwezi uliofuata, baada ya msaada maalum kuisha. Kwa kuwa utafiti huo ulifanyika katika mazingira maalum ya kujifunzia, hauonyeshi kwamba muundo mmoja wa swali utafanya kazi kwa kila mwanafunzi au kila tatizo. Unasaidia tu hoja ndogo zaidi kwamba namna ya kuomba msaada inaweza kubadilika kupitia mazoezi na mrejesho katika baadhi ya mazingira ya kujifunzia. (Roll, Aleven, McLaren and Koedinger, 2011)

Wazo hilo lenye mipaka bado lina maana katika kazi na kujifunza kwa kawaida.

Wakati mwingine unahitaji mtu aingilie moja kwa moja. Wakati mwingine unahitaji maelezo moja yaliyokosekana. Wakati mwingine unahitaji mfano mmoja, kisha nafasi ya kuendelea mwenyewe.

Weka lengo, ushahidi, na mpaka wa msaada kwenye ujumbe mmoja

Sehemu hizi tatu zinatatua matatizo tofauti ya mawasiliano. Matokeo yanaonyesha unataka kufika wapi, ushahidi unaonyesha sehemu isiyolingana, na mpaka unaeleza msaada wa mtu mwingine unapaswa kufika wapi.

Mpangilio wake pia una maana. Ukiruka matokeo, ujumbe unaweza kuwa historia ndefu; ukiruka ushahidi, anayekusaidia atalazimika kubahatisha; ukiruka mpaka wa msaada, anaweza kufanya kazi yote wakati wewe ulitaka kujifunza, au kutoa maelezo marefu wakati ulihitaji marekebisho ya haraka tu.

Ombi kamili linaweza kusikika hivi:

“Ninajaribu kuhakikisha kila nambari ya simu inabaki na mteja sahihi baada ya kupanga orodha ya uwasilishaji. Baadhi ya majina yanahama lakini nambari hazilingani tena, na tayari nimerudisha mpangilio wa awali na kujaribu tena baada ya kuchagua jedwali lote. Unaweza kunionyesha ninachopaswa kukagua kwanza badala ya kurekebisha sheet yote kwa niaba yangu?”

Halihitaji kusikika la kitaalamu. Linahitaji tu kufanya lengo, tatizo, na jukumu linalofuata viwe wazi kwa nyote wawili.

Sogea karibu na mtu unayetaka kuwa

• Tuanze ombi linalofuata la msaada kwa kutaja matokeo tunayoyataka kweli.
• Tubadilishe “imeenda vibaya” kuwa sehemu tatu zinazoonekana: nilitarajia, kilichotokea, nilichojaribu.
• Tuseme kama tunataka mtu atuonyeshe sehemu ya kuangalia, atueleze, atupe mfano mmoja, au aingilie na kumaliza kazi.