Yadda Za Ka Hana Muhimmiyar Damuwa Rasa Ma'anarta Yayin da Ƙungiya Ke Shirin Ci Gaba

Saƙon amincewa ya kusa tafiya, amma har yanzu akwai batun da ba a warware ba. Ta yaya za mu hana a kawar da shi gefe?

Ka yi tunanin taron aiki a Legas kusa da ƙarshen ranar aiki.

An riga an tattauna manyan batutuwa. Wani yana shirin aika saƙon amincewa, kuma tattaunawar ta fara komawa kan aikin gaba.

Sai ka lura cewa har yanzu akwai muhimmiyar tambaya guda ɗaya da ba ta da amsa.

Ba ka da tabbacin cewa shirin zai gaza. Wataƙila kuma ba kai ne mafi girman matsayi a taron ba.

Abin da ka sani shi ne wannan batu yana shafar ko za ka iya cewa eh cikin kwanciyar hankali.

A nan ne sadarwa kan iya gaza. Ana iya faɗin damuwa a sarari sau ɗaya, amma ma’anarta ta ragu kafin a yanke shawara ta ƙarshe.

Hatsarin jirgin sararin samaniya Challenger ya ba mu wani misali mai tsanani daga tarihi. Shawarar yau da kullum a wurin aiki, kasuwanci, makaranta, ko ƙungiyar al’umma a Najeriya ba ta yi daidai da hatsarin jirgin sararin samaniya da ya kashe mutane ba, amma yadda gargadi zai iya rasa ƙarfinsa a cikin tsarin yanke shawara abu ne da ya dace a koya daga gare shi.

Kwamitin Shugaban Ƙasa da ya binciki hatsarin Challenger na 1986 ya kammala cewa tsarin yanke shawarar ƙaddamar da jirgin yana da matsala. Ya gano cewa muhimman bayanai game da matsalolin O-ring da suka gabata, shawarar farko ta Morton Thiokol na kada a ƙaddamar a cikin yanayin sanyi da ake tsammani, da kuma ci gaba da adawar injiniyoyi ba su isa ga manyan masu yanke shawara yadda ya kamata ba. O-ring zoben roba ne da ake amfani da shi wajen rufe haɗin sassa domin iskar gas ko wani ruwa kada su bi ta tazara. (Rahoton Kwamitin Shugaban Ƙasa, Babi na V)

Darasin ba wai kawai “ka yi magana” ba ne.

Muhimmiyar damuwa tana bukatar ta ci gaba da riƙe ma’anarta kafin amincewa, yayin da shawarar ke wucewa tsakanin mutane, da kuma bayan sabuwar shaida ta bayyana.

A taƙaice

• Mu haɗa damuwarmu da abu guda da za a iya dubawa, ba da ƙarfin muryarmu ba.
• Mu tabbatar cewa mai yanke shawara ya samu damuwar ba tare da ta yi laushi ba.
• Mu amince da alama guda da za ta sa a dawo a sake duba shawarar.

1. Ka haɗa damuwarka da abu guda da za a iya dubawa

Wataƙila ka ga cewa wani abu bai shirya ba, amma idan ka ce kawai “Ban ga ya kamata mu yi wannan ba,” mutane na iya fara magana kan yadda ka faɗi damuwar maimakon ainihin matsalar.

Sharadin amincewa wani abu ne da kake bukatar ya zama gaskiya kafin ka ji kana iya goyon bayan shirin.

Misali:

“Zan iya goyon bayan wannan idan mun tabbatar cewa ajiyar bayanai na iya dawo da bayanan da suka ɓace.”

Yanzu ƙungiyar tana da abin da za ta iya dubawa. Tattaunawar ta daina zama kan ko kana wahalar da aiki, ta koma kan bayanin da har yanzu ya ɓace.

Binciken Challenger ya nuna wannan a wani yanayi mai matuƙar tsanani. Morton Thiokol, kamfanin da ya kera manyan rokokin da suka taimaka wajen ɗaga Shuttle, da farko ya ba da shawarar kada a ƙaddamar idan zafin O-ring zai kasance ƙasa da 53°F, wato mafi ƙarancin zafin da suka taɓa samu a jiragen da suka gabata. Daga baya shugabannin Thiokol suka sauya shawarar, yayin da injiniyoyi suka ci gaba da adawa da ƙaddamarwar. (Rahoton Kwamitin Shugaban Ƙasa, Babi na V)

Muhimmin abu ba lambar kaɗai ba ce. Injiniyoyin sun haɗa damuwarsu da wani yanayi da suka yi imani ya wuce abin da ƙwarewar jiragen da suka gabata za ta iya ba su tabbaci a kai.

Yanzu ka yi tunanin ƙaramin kasuwancin kai kaya a Legas da ke shirin fara amfani da sabon tsarin karɓar oda ranar Litinin.

Ododin gwaji suna aiki, amma babu wanda ya bincika abin da zai faru idan aka aika oda ɗaya sau biyu kuma tsarin ya ƙirƙiri aikin kai kaya guda biyu.

Maimakon ka ce, “Wannan tsarin bai shirya ba,” za ka iya cewa:

“Na shirya mu yi amfani da shi idan mun tabbatar cewa maimaita oda ba zai ƙirƙiri aikin kai kaya biyu bisa kuskure ba.”

Ba ka ce lallai kuskuren zai faru ba.

Kana bayyana ainihin abin da amincewarka ke dogara da shi. Hakan yana mayar da damuwa marar tabbas zuwa tambayar da ƙungiyar za ta iya gwadawa.

2. Ka duba abin da ya isa ga mutumin da zai iya amincewa da shirin

Kana iya bayyana damuwa da kyau, amma ma’anarta ta ragu bayan ta bi ta hannun mutane biyu ko uku.

“Ba a gwada waɗannan ƙididdiga da asalin bayanin ba” na iya zama “akwai ƙaramin bayani ɗaya da ya rage.” Saƙonnin biyu ba su da nauyi ɗaya.

Bayanan Challenger sun nuna dalilin da ya sa wannan yake da muhimmanci. Injiniyoyi sun nuna damuwa game da ƙarancin zafi, amma Kwamitin ya gano cewa ba a isar da waɗannan damuwa yadda ya kamata ga manyan shugabannin NASA da ke da alhakin yanke shawarar ƙaddamarwa ba. Daga baya wasu manyan jami’ai sun shaida cewa ba su san da adawar Thiokol kafin ƙaddamarwar ba. (Rahoton Kwamitin Shugaban Ƙasa, Babi na V)

Daga nan za mu iya amfani da gwaji mai sauƙi.

Kafin a rufe shawara, shin mai yanke shawara—mutumin da yake da ikon amincewa ko dakatar da shirin—zai iya bayyana batun da ba a warware ba daidai?

Ka yi tunanin wani ofishi a Abuja da ke shirya gabatarwa ga abokin ciniki.

Wani mai nazari ya ce har yanzu ba a gwada wani muhimmin adadi da asalin bayanin ba. Bayan batun ya wuce ga jagoran ƙungiya da manaja, zai iya kaiwa taron ƙarshe a matsayin “kusan duk lambobin sun shirya.”

Za ka iya dawo da ainihin ma’anar batun da cewa:

“Kafin mu aika wannan, mu bar ainihin batun a sarari. An gwada mafi yawan lambobin, amma wannan ɗaya har yanzu ba a daidaita shi da asalin bayanin ba.”

Mai alhaki zai iya ci gaba da shirin duk da haka.

Bambancin shi ne cewa yanzu shawarar ƙarshe tana ɗauke da ainihin damuwar, ba taƙaitaccen bayani da ya rage mata ƙarfi ba.

Wannan ba batun cin muhawara ba ne. Batun shi ne a bar sahihin bayani yana tare da shawarar har ya yi tasiri.

3. Ku amince da alamar da za ta sa a dawo kan shawarar

Da zarar ƙungiya ta amince da wani abu, yana da sauƙi a ɗauka cewa an gama da shawarar.

Sabbin alamun gargadi na iya fara zama kamar ƙananan damuwa maimakon dalilan sake duba abin da aka yanke.

Sharadin sake dubawa yarjejeniya ce mai sauƙi: idan wannan takamaiman abu ya faru, za mu sake duba shawarar.

Misali:

“Idan wannan kuskuren adadin kaya da ba mu fahimta ba ya sake bayyana, za mu dakatar da fara amfani da tsarin mu sake duba shawarar.”

Wannan misali ne kawai. Sharadin da ya dace ya dogara da haɗarin da ake fuskanta da irin shaidar da take da muhimmanci a halin da kake ciki.

Ka yi tunanin wani ƙaramin shago a Ibadan da ke gwada sabon tsarin ƙidayar kaya kafin ƙarshen mako mai cike da aiki.

Ƙungiyar ta ga bambanci guda ɗaya da ba a iya bayyanawa amma ta ci gaba bayan ta duba sauran jerin. Idan sun riga sun amince cewa bambanci na biyu da ba a iya bayyanawa zai sa su sake duba tsarin, gargadi na gaba yana da hanya madaidaiciya ta dawo da shawarar kan tebur.

Kwamitin Challenger ya gano cewa matsalar O-ring ta taso ne a hankali tsawon lokaci. NASA da Thiokol sun fara ɗaukar lalacewar zoben da wucewar iskar gas mai zafi ta gefensa a matsayin haɗarin jirgi da za a iya amincewa da shi. Haka kuma Kwamitin ya gano cewa an yi watsi sau shida a jere da wani sharadin ƙaddamarwa na hukuma—wato ƙuntatawar da dole a magance kafin ƙaddamarwa—kafin Challenger, kuma ya soki tsarin rahoto da ya ba da damar manyan matsaloli su ɓace daga gani. (Rahoton Kwamitin Shugaban Ƙasa, Babi na VI)

Rahoton bai ɗauki jiragen da suka gabata a matsayin hujjar cewa tsarin yana da aminci ba. Ya gano cewa kasancewar an tsira sau da yawa ya taimaka wajen sa haɗarin da ke ƙaruwa ya zama abin da ake yarda da shi cikin sauƙi.

Irin wannan tsarin yanke shawara na iya bayyana a ƙananan al’amura ma.

Gargadi ya bayyana. Ƙungiyar ta ci gaba. Babu wani abu bayyananne da ya faru. Gargadi na gaba ya fi sauƙin yin watsi da shi.

Sharadin sake dubawa yana katse wannan tafiya.

Kana cewa:

“Mun yanke shawara da bayanan da muke da su. Idan wannan alamar da muka amince da ita ta bayyana, za mu sake dubawa.”

Hakan yana barin shawara ta ci gaba da amfani ba tare da mayar da amincewar farko izini na dindindin na yin watsi da sabuwar shaida ba.

Damuwa guda tana bukatar ta tsira a matakai uku

Da farko, damuwar tana bukatar tsari a sarari. Sharadin amincewa yana nuna ainihin abin da goyon bayanka ke dogara da shi.

Na biyu, ma’anar damuwar tana bukatar ta tsira yayin da saƙon yake wucewa cikin ƙungiya. Duba abin da mai yanke shawara ya ji yana taimakawa kada muhimmin gargadi ya zama taƙaitaccen bayani marar ƙarfi.

Na uku, shawarar tana bukatar hanya a sarari ta amsa idan sabuwar shaida mai muhimmanci ta bayyana. Sharadin sake dubawa yana ba wannan shaidar hanyar dawo da shawarar.

Tsarin yana da muhimmanci. Damuwar da ba ta da tsari tana da wahalar isarwa daidai, kuma shawarar da ba ta da wurin sake dubawa tana da wahalar buɗewa saboda dalili mai kyau.

Babu ɗaya daga cikin waɗannan matakai da zai tabbatar da cewa shawarar za ta zama daidai. Amma idan aka haɗa su, suna sa ya fi wuya a bar muhimmin batu ya ɓace kawai saboda kowa ya shirya ya ci gaba.

Mu matsa kusa da mutumin da kake son zama

• Mu mayar da “Ban tabbatar wannan ya shirya ba” zuwa ainihin abin da goyon bayanmu yake dogara da shi.
• Mu tabbatar mai yanke shawara zai iya maimaita batun da ba a warware ba ba tare da rage ma’anarsa ba.
• Mu zaɓi alama guda a sarari da za ta sa a dawo a sake duba shawarar.

Ba sai ka zama mutum mafi ƙara a cikin ɗakin ba kafin ka kare muhimmiyar damuwa.

Hanya mai natsuwa na iya fi ƙarfi: ka bayyana batun daidai, ka taimaka cikakkiyar ma’anarsa ta isa ga mutumin da ya dace, sannan ka bar wata hanya a sarari da sabuwar shaida za ta iya dawo da shawarar.

Haka rashin jituwa zai iya ci gaba da zama bayani mai amfani maimakon ya ɓace cikin aikin gaba.

---

Idan kana son zurfafa ta hanyar koyo mai tsari

Idan kana son ƙarin atisaye kan sadarwa, yanke shawara, ko tunani game da haɗari, koyo ta yanar gizo mai tsari zai iya ba ka ƙarin sarari ka yi aiki da waɗannan ƙwarewa fiye da abin da labari guda zai iya bayarwa.

[Wurin katin jagorar Coursera]

---

← Labarin baya: [Labarin baya na Najeriya a Hausa]

Labarin gaba →: [Labarin gaba na Najeriya a Hausa]