Kapag ‘Hindi Ko Pa Rin Gets’ ang Nasasabi Mo: Hanapin ang Eksaktong Bahaging Kulang

Malinaw naman habang nasa screen. Bakit hirap ka nang ipaliwanag ngayon? Hanapin natin kung saan naputol.

Baka nanood ka ng bahagi ng aralin habang naghihintay ng jeep, nagbasa ulit ng notes pagkatapos ng klase, o nagbukas ng tutorial sa bahay pagkatapos ng trabaho.

Habang bukas ang screen, parang maayos ang daloy ng bawat hakbang. Pero kapag ibinaba mo na ang phone at sinubukan mong sabihin ang ideya sa sarili mong salita, may nawawalang bahagi.

Maaaring hindi pa malinaw ang isang mahalagang salita. Maaaring alam mo ang dalawang hakbang pero hindi ang dahilan kung bakit magkaugnay ang mga iyon. O maaaring gumagana ang tuntunin sa halimbawang nakita mo pero hindi mo alam kung saan ito titigil gumana sa parehong paraan.

Pare-pareho silang maaaring maramdaman bilang “Hindi ko maintindihan.”

Pero magkaiba ang tanong na kailangan ng bawat isa.

Gawin nating mas tiyak ang hindi natin maintindihan

• Tingnan natin kung may mahalagang salitang wala pang malinaw na kahulugan sa sarili nating salita.
• Tingnan natin kung maipapaliwanag natin ang dahilan na nagdurugtong sa dalawang hakbang.
• Tingnan natin kung anong kondisyon ang magpapahinto sa tuntunin na gumana sa karaniwang paraan.

1. Tingnan kung may mahalagang salitang pamilyar pero hindi pa malinaw

Minsan, hindi buong paksa ang problema. Isang mahalagang termino lang ang maaaring pamilyar sa mata pero malabo pa rin ang ibig sabihin.

Maaaring nakita mo na ito sa school module, review video, o training material. Pero kapag kailangan mo itong ipaliwanag nang hindi inuulit ang mismong termino, baka biglang kumonti ang masasabi mo.

Tawagin natin itong puwang sa kahulugan: kilala mo ang salita, pero hindi pa malinaw ang ideyang nasa likod nito.

Pinag-aralan nina Rozenblit at Keil ang kaugnay na epekto na tinatawag na illusion of explanatory depth. Sa simpleng salita, puwedeng maramdaman ng isang tao na mas detalyado ang pagkaunawa niya sa isang bagay kaysa sa kaya niyang aktuwal na ipaliwanag. Ang kanilang pag-aaral noong 2002 ay tungkol sa pagpapaliwanag ng mga pamilyar na sistema at kagamitan, hindi tungkol sa online courses, kaya hindi nito pinatutunayang ito ang sanhi ng bawat mahirap na aralin. Ipinapakita lamang nito kung bakit maaaring lumitaw ang mga puwang kapag sinubukan nating ipaliwanag ang isang bagay sa sarili nating salita. (Rozenblit & Keil, 2002)

Subukan ang isang maliit na tanong:

Kaya ko bang ipaliwanag ang mahalagang salitang ito nang hindi ginagamit ulit ang mismong salita?

Isipin na nire-review mo ang percentage change sa phone pagkatapos ng klase habang naghihintay ng masasakyan pauwi.

Nasusundan mo ang formula, pero ang “percentage change” ay parang “iyong percentage na lumalabas sa dulo” lang ang ibig sabihin sa iyo.

Gawin nating mas simple:

Ipinapakita ng percentage change kung gaano kalaki ang pagbabago kung ihahambing sa halaga kung saan tayo nagsimula.

Ngayon, may malinaw nang larawan sa likod ng termino: may panimulang halaga, may pagbabago, at inihahambing mo ang laki ng pagbabagong iyon sa pinagmulan.

Hindi pa tapos ang buong paksa. Pero natukoy mo na ang isang tiyak na bahaging kailangang linawin.

2. Tingnan kung ang kulang ay ang dahilan sa pagitan ng dalawang hakbang

May ibang uri ng pagkalito kapag malinaw naman ang mahahalagang salita pero nawawala ang lohika sa gitna.

Naiintindihan mo ang unang hakbang at ang susunod na hakbang nang magkahiwalay. Ang hindi mo maipaliwanag ay kung bakit humahantong ang una sa ikalawa.

Tawagin natin itong puwang sa koneksiyon.

May kaugnay na dahilan para seryosohin ang ganitong puwang mula sa isang pag-aaral nina Michelene Chi at mga kasamahan noong 1994. 14 na mag-aaral sa ikawalong baitang ang hinikayat na ipaliwanag sa sarili nila ang bawat linya ng tekstong binabasa tungkol sa circulatory system, habang 10 mag-aaral sa comparison group ang nagbasa ng parehong teksto nang dalawang beses nang walang ganoong prompt. Mas malaki ang pagtaas ng prompted group mula pretest hanggang posttest sa mga sukatan ng pag-unawa ng mga mananaliksik. Maliit ang pag-aaral at nakatuon sa isang paksa, kaya hindi nito pinatutunayang palaging nagpapabuti ng pagkatuto ang self-explanation. Sinusuportahan nito ang mas makitid na ideya na ang aktuwal na pagpapaliwanag ay maaaring makatulong upang makita at mabuo ang mga koneksiyong maaaring mahina pa sa simpleng pagbabasa. (Chi et al., 1994)

Isipin na nagche-check ka ng spreadsheet para sa class fundraiser o isang maliit na aktibidad ng kabataan sa barangay. Tumaas ang isang halaga mula 80 tungong 100.

Alam mong 20 ang laki ng pagbabago. Naalala mo rin na sa karaniwang pagkukuwenta ng percentage change, hinahati ang 20 sa 80.

Ngayon, huminto sa bahaging madaling kopyahin pero madaling hindi maintindihan:

Bakit 80?

Kung ang sagot mo lang ay “dahil iyon ang formula,” nahanap mo na ang nawawalang koneksiyon.

Ito ang dahilan:

Inihahambing natin ang laki ng pagbabago sa halagang pinagsimulan natin.

Ang 20 na hinati sa 80 ay 0.25, kaya 25% ang pagtaas.

May malinaw nang sinasagot ang kalkulasyon. Ang dagdag na 20 ay isang-kapat ng panimulang halaga.

Hindi mo na kailangang maghanap ulit ng buong paliwanag tungkol sa percentages. Mas maliit na tanong na ang kailangan mo:

Bakit sumusunod ang hakbang na ito sa naunang hakbang?

3. Tingnan kung alam mo ang tuntunin pero hindi kung saan nagbabago ang kondisyon nito

Puwede pa ring may kulang kahit tama ang sagot mo.

Maaaring malinaw na ang termino at ang koneksiyon, pero puro halimbawa lang na normal na gumagana ang tuntunin ang nakita mo.

Ang kulang ay maaaring ang hangganan ng tuntunin. Dito, ang hangganan ay isang kondisyon kung saan hindi na magagamit ang parehong tuntunin sa parehong paraan.

Gamitin pa rin natin ang percentage change, pero isipin na sinusubukan mo ang isang simpleng spreadsheet bago ito gamitin sa pag-track ng online selling orders o stock ng maliit na sari-sari store.

Sa pagkakataong ito, ang halaga ay mula 0 tungong 20.

Ang laki ng pagbabago ay 20 pa rin.

Karaniwan, ikinukumpara ng percentage-change formula ang pagbabago sa panimulang halaga. Pero dito, kailangan mong hatiin sa 0, at ang division by zero ay undefined.

Kaya hindi makapagbibigay ng karaniwang percentage change ang ordinaryong formula kapag zero ang panimulang halaga.

Hindi naging mali ang naunang paliwanag. Nakarating ka lang sa isang kondisyon kung saan kailangan ng ibang pagtrato ang tuntunin.

Dito pumapasok ang ikatlong tanong:

Ano ang maaari kong baguhin sa halimbawang ito para tumigil ang tuntunin na gumana sa karaniwang paraan?

Hindi mo kailangang hanapin ang lahat ng posibleng exception.

Sapat na ang isang malinaw na hangganan para makita kung naiintindihan mo ang tuntunin mismo, hindi lang ang pattern ng mga unang halimbawa.

Magkaibang puwang, magkaibang susunod na hakbang

Mahalaga ang pagkakasunod-sunod ng tatlong tanong dahil magkakaibang bahagi ng pag-unawa ang sinusuri ng bawat isa.

Magsimula sa kahulugan. Kung malabo pa ang isang mahalagang termino, mahirap gawing matatag ang paliwanag na nakapatong dito.

Pagkatapos, tingnan ang koneksiyon. Kung malinaw ang mga termino pero hindi mo maipaliwanag kung bakit humahantong ang isang hakbang sa susunod, maaaring hindi makatulong ang dagdag na depinisyon.

Sa huli, subukan ang hangganan. Kapag malinaw na ang kahulugan at koneksiyon, ang pagbabago ng isang kondisyon ay makakatulong para makita kung naiintindihan mo ang tuntunin o kabisado mo lang ang halimbawang ibinigay.

Praktikal na tatlong-tanong na paraan ito, hindi siyentipikong listahan ng lahat ng posibleng problema sa pagkatuto. Posible ring higit sa isang puwang ang mayroon ka nang sabay.

Ang mahalagang pagbabago ay gawing mas maliit ang isang malaking pangungusap:

“Aling salita ang hindi pa malinaw?”

“Anong dahilan ang nagdurugtong sa dalawang hakbang na ito?”

“Anong kondisyon ang nagpapahinto sa tuntunin na gumana nang normal?”

Bawat tanong ay nagtuturo sa ibang susunod na hakbang.

Lumapit tayo sa taong gusto mong maging

• Pumili tayo ng isang araling malabo pa at ipaliwanag ang pinakamahalagang salita nito sa payak nating pananalita.
• Ilagay natin sa tabi ng isa’t isa ang dalawang hakbang at sabihin ang dahilan na nagdurugtong sa kanila.
• Baguhin natin ang isang kondisyon sa maliit na halimbawa at tingnan kung pareho pa rin ang kilos ng tuntunin.

Hindi mo kailangang maintindihan ang buong paksa nang sabay-sabay.

Ang hinahanap lang natin ay ang susunod na bahaging kulang, nang sapat na linaw para malaman mo kung ano ang rerepasuhin, itatanong, o susubukan.

Kapag may pangalan na ang puwang, mas maliit na rin ang susunod na hakbang.