Thu nhỏ giấc mơ có phải là thất bại?

Khi sửa lại kế hoạch giống như đang thừa nhận mình đã thua

Hãy hình dung bạn mở lại một kế hoạch được viết cách đây một năm.

Nghỉ việc.
Làm toàn thời gian.
Xây dựng doanh nghiệp.
Biến đây thành công việc thực sự của mình.

Rồi bạn nhìn vào cuộc sống hiện tại.

Có thể khoản tiết kiệm không nhiều như bạn từng mong. Công việc hiện tại lấy đi nhiều năng lượng hơn trước. Những trách nhiệm khác đã xuất hiện. Hoặc có thể giấc mơ ấy vẫn khiến bạn hào hứng, nhưng bạn không còn muốn đặt cược mọi thứ để theo đuổi nó.

Vì vậy, bạn sửa kế hoạch.

“Nghỉ việc” thành “tiếp tục đi làm trong lúc này”.

“Làm toàn thời gian” thành “nhận một dự án có trả phí tại một thời điểm”.

“Xây dựng thứ gì đó lớn” thành “xây một thứ nhỏ nhưng thực sự hoạt động”.

Kế hoạch mới có thể phù hợp với cuộc sống hiện tại của bạn hơn rất nhiều.

Nhưng khi nhìn thấy phiên bản nhỏ hơn được viết ra, nó vẫn có thể tạo cảm giác nặng nề.

Câu hỏi bên dưới thường không chỉ là: Kế hoạch này có hiệu quả không?

Mà là:

Nếu tôi thu nhỏ giấc mơ, điều đó có nghĩa là nó không quan trọng đến thế với tôi—hay là tôi không đủ can đảm để theo đuổi nó?

Câu hỏi này dễ trả lời hơn khi bạn tách hai điều thường bị gộp làm một: bạn thực sự muốn gì từ giấc mơ đó, và trước đây bạn hình dung nó sẽ lớn đến mức nào.

Một giấc mơ có phần cốt lõi và có quy mô

Giả sử giấc mơ ban đầu của bạn là:

“Tôi muốn nghỉ việc và xây dựng công ty của riêng mình.”

Điều gì trong câu đó thực sự quan trọng với bạn?

Có thể bạn muốn có nhiều quyền chủ động hơn với thời gian của mình.

Có thể bạn muốn tự chọn việc mình làm.

Có thể bạn muốn tạo ra một thứ thực sự thuộc về mình.

Có thể bạn muốn tạo ra một phần thu nhập mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào một người sử dụng lao động.

Hoặc cũng có thể việc xây dựng một tổ chức lớn thực sự là một phần khiến bạn hào hứng.

Những mong muốn đó có thể dẫn đến những kế hoạch rất khác nhau.

Một công ty mười người, một doanh nghiệp chỉ có một người, và một dự án độc lập cứ vài tháng một lần có quy mô hoàn toàn khác nhau. Nhưng chúng vẫn có thể giữ lại một số giá trị giống nhau.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi:

“Tôi sẵn sàng thu nhỏ giấc mơ này đến mức nào?”

hãy hỏi:

“Điều gì phải còn lại để đây vẫn là giấc mơ mà tôi thật sự coi trọng?”

Nếu câu trả lời là “Tôi muốn tự mình tạo ra một thứ gì đó”, bạn có thể không cần nhân viên hay một công ty toàn thời gian.

Nếu câu trả lời là “Tôi muốn biết có ai thực sự sẵn sàng trả tiền cho thứ tôi tự tạo ra hay không”, chỉ một khách hàng thật cũng có thể cho bạn thông tin quan trọng.

Nhưng nếu câu trả lời là “Tôi muốn xây dựng và lãnh đạo một tổ chức lớn”, thì quy mô không chỉ là phần trang trí. Nó là một phần của giấc mơ. Biến tham vọng đó thành một dự án nhỏ làm vào cuối tuần sẽ thay đổi một điều cốt yếu.

Đây là giới hạn quan trọng: nhỏ hơn không tự động có nghĩa là khôn ngoan hơn.

Nghiên cứu về việc điều chỉnh mục tiêu đưa ra một điểm tương đồng có giới hạn nhưng hữu ích. Trong ba nghiên cứu, Wrosch và các cộng sự ghi nhận mối liên hệ giữa khả năng rời bỏ những mục tiêu không thể đạt được, chuyển hướng sang các mục tiêu khác, và mức độ cảm nhận tích cực về cuộc sống của chính mình. Tuy nhiên, nghiên cứu này không cho thấy rằng mọi tham vọng khó khăn đều nên được thu nhỏ khi bắt đầu khiến ta không thoải mái. Điều có thể rút ra cho trường hợp này hẹp hơn nhiều: thay đổi một mục tiêu không còn khả thi tự nó không phải là bằng chứng cho thấy bạn đã thất bại. (Wrosch et al., 2003)

Phiên bản nhỏ hơn bảo vệ một số thứ—và cũng khiến bạn mất một số thứ

Hãy xem một ví dụ cụ thể hơn.

Kế hoạch ban đầu của bạn là:

Trong vòng sáu tháng: nghỉ việc, bắt đầu một doanh nghiệp sáng tạo toàn thời gian, làm việc với bốn khách hàng mỗi tháng, và sau đó tuyển thêm người.

Nhưng giờ đây, mức rủi ro tài chính đó không còn là điều bạn muốn chấp nhận.

Vì vậy, bạn viết một phiên bản khác:

Trong một năm tới: tiếp tục công việc hiện tại, nhận một dự án có trả phí mỗi sáu tuần và làm một mình. Cuối năm, xem lại liệu bạn đã có đủ bằng chứng—và vẫn còn đủ mong muốn—để tiến xa hơn hay chưa.

Rất dễ gọi kế hoạch thứ hai là “kém tham vọng hơn” rồi dừng ở đó.

Nhưng hãy nhìn vào những gì thực sự đã thay đổi.

Phiên bản nhỏ hơn giúp bạn giữ lại nguồn thu nhập đều đặn. Bạn có thể biết mình có thích không chỉ phần sáng tạo, mà cả thời hạn, chỉnh sửa, định giá và làm việc với khách hàng hay không. Bạn cũng có bằng chứng từ công việc thực tế trước khi đưa ra một cam kết lớn hơn.

Nhưng nó cũng có cái giá của nó.

Tốc độ phát triển có thể chậm hơn. Bạn có ít thời gian hơn cho khách hàng. Một số cơ hội có thể trôi qua vì bạn không thể phản hồi như một doanh nghiệp toàn thời gian. Và bạn cũng không có khoảnh khắc tâm lý rõ ràng để nói: “Tôi đã nghỉ việc. Đây là công việc của tôi bây giờ.”

Những mất mát đó là có thật.

Vì thế, không cần tô đẹp phiên bản nhỏ hơn như thể bạn chẳng phải hy sinh điều gì.

So sánh hữu ích hơn là:

Bạn đang hy sinh quy mô để bảo vệ phần cốt lõi của giấc mơ, hay đang hy sinh phần cốt lõi đến mức chỉ còn lại cái tên của giấc mơ?

Nếu sự độc lập là điều quan trọng nhất, kiếm được một khoản nhỏ bằng công việc độc lập có thể vẫn giữ được phần cốt lõi.

Nếu việc tạo ra sản phẩm hoặc tác phẩm của riêng mình là điều quan trọng nhất, hoàn thành một dự án có thể vẫn giữ được phần cốt lõi.

Nếu tăng trưởng nhanh là điều quan trọng nhất, chủ động duy trì quy mô nhỏ có thể không giữ được điều đó.

Nếu lãnh đạo một đội ngũ lớn là điều quan trọng nhất, làm việc một mình không phải là sự thay thế tương đương.

Khi bạn gọi tên được cả điều đang được giữ lại lẫn điều đang mất đi, “nhỏ hơn” không còn là một phán xét. Nó trở thành một sự đánh đổi cụ thể mà bạn có thể cân nhắc.

Viết phiên bản mới thành một câu trung thực

Bạn không cần thuyết phục bản thân rằng kế hoạch nhỏ hơn thực ra tốt hơn về mọi mặt.

Hãy thử mô tả nó mà không khen ngợi cũng không xin lỗi:

Điều tôi muốn giữ lại là ____. Tôi đang giảm ____ từ ____ xuống ____. Điều này bảo vệ ____. Cái giá tôi phải trả là ____.

Với ví dụ ở trên, câu đó có thể là:

Điều tôi muốn giữ lại là cơ hội xây dựng công việc độc lập của riêng mình. Tôi đang thay đổi kế hoạch từ nghỉ việc trong năm nay sang tiếp tục đi làm và nhận từng dự án có trả phí. Điều này bảo vệ sự ổn định tài chính của tôi và cho phép tôi thử công việc đó trong thực tế. Cái giá tôi phải trả là tốc độ và một số cơ hội để phát triển.

Câu này làm được một việc hữu ích.

Nó không giả vờ rằng kế hoạch mới giống hệt kế hoạch cũ.

Nó cũng không coi mọi sự giảm quy mô là đầu hàng.

Nó cho thấy chính xác bạn đang chọn điều gì.

Và đôi khi, trong lúc viết, một khác biệt khác cũng hiện ra.

Có thể một phần của kế hoạch cũ chưa bao giờ là trái tim của giấc mơ. Nó chỉ là hình ảnh của bạn về việc một giấc mơ “nghiêm túc” phải trông như thế nào: làm toàn thời gian, tăng trưởng nhanh, được nhiều người nhìn thấy và gây ấn tượng.

Nếu bỏ những yếu tố đó đi mà phần bạn thật sự muốn vẫn còn, thì giấc mơ có thể nhỏ hơn mà không trở nên kém quan trọng.

Nếu bỏ chúng đi mà gần như chẳng còn điều gì bạn thật sự quan tâm, đó cũng là một thông tin quan trọng.

Câu hỏi không chỉ là “lớn hay nhỏ”

Trước hết, hãy xác định điều bạn không muốn mất.

Sau đó, nhìn vào phiên bản nhỏ hơn mà không lý tưởng hóa nó. Gọi tên cả điều nó bảo vệ và cái giá của nó.

Chỉ sau đó, quy mô mới trở thành một phần hữu ích của quyết định.

Một kế hoạch nhỏ hơn nhưng vẫn giữ được lý do khiến bạn muốn giấc mơ đó vẫn có thể là một dạng của cùng một tham vọng.

Nếu kế hoạch nhỏ hơn loại bỏ chính lý do ấy, đó là một lựa chọn khác. Không cần gọi nó là cùng một giấc mơ chỉ để việc thay đổi trở nên dễ chấp nhận hơn.

Lúc này, chỉ một câu có thể đã đủ:

“Tôi đang làm kế hoạch nhỏ lại, nhưng tôi vẫn giữ ____.”

Nếu bạn có thể điền vào chỗ trống bằng điều vẫn thật sự quan trọng với mình, bạn sẽ có cơ sở rõ ràng hơn để quyết định giấc mơ này nên có hình dạng như thế nào trong cuộc sống hiện tại.

Một giấc mơ không chứng minh tầm quan trọng của nó bằng cách chiếm nhiều chỗ nhất có thể trong cuộc sống của bạn. Đôi khi dấu chân của nó nhỏ đi, nhưng ý nghĩa vẫn còn nguyên.