Idan “Zama Kanku” Ya Yi Wuya a Fahimta, Ku Duba Zaɓukanku

Sakamakon yana kama da gaskiya. To me ya sa har yanzu bai isa ya bayyana ku ba?

Ku yi tunanin sakamakon gwajin hali yana buɗe a kan allonku.

Yana cewa kuna yin tunani sosai, kuna taka-tsantsan, kuna iya dogaro da kanku, ko kuma kuna kyakkyawar mu’amala da mutane. Babu ɗaya daga cikin waɗannan da yake kama da kuskure gaba ɗaya.

Sai wani ya tambaye ku:

“Yaya kuke a zahiri?”

Nan take, sakamakon ya zama da wuya a yi amfani da shi.

Wataƙila kuna yin shiru a babban taro amma kuna yawan magana idan kuna tare da abokan aiki biyu da kuka amince da su. Wataƙila ba kwa ɗaukar ragamar aiki idan wani yana da kyakkyawan tsari, amma kuna iya yanke shawara da sauri idan babu wanda ya san abin da ya kamata a yi.

Wanne ne yake nuna ainihin yadda kuke?

Wataƙila tambayar kanta ta yi faɗi sosai.

Bincike kan yadda hali ke bayyana a rayuwar yau da kullum ya nuna mana wani bambanci mai amfani. A bincike uku da aka tattara rahotannin mutane akai-akai a rayuwarsu ta yau da kullum, masanin ilimin halayyar ɗan Adam William Fleeson ya gano cewa mutum ɗaya na iya nuna halaye masu alaƙa da Big Five ta hanyoyi masu bambanci sosai daga wani yanayi zuwa wani, duk da cewa mutane suna da bambance-bambance a matsakaicin tsarin halayensu a lokacin binciken. Fleeson (2001)

A wasu kalmomi, yin hali daban a yanayi daban-daban ba yana nufin kai tsaye cewa ɗaya daga cikin waɗannan ɓangarorin naku ba na gaskiya ba ne.

Maimakon ku tambayi kawai:

“Wane irin mutum ne ni?”

yana iya fi amfani ku tambaya:

“A wane irin yanayi ne nake yawan yin haka?”

Lakabi yana cire yanayin. Zaɓi na ainihi yana mayar da shi.

A ce kuna bayyana kanku da cewa “ina wahalar yanke shawara.”

Yanzu ku duba lokuta uku da suka faru a zahiri.

A gidan abinci tare da abokai, kowa ya tambaye ku inda kuke son cin abinci. Kun ce, “Ko’ina ya yi.”

A wurin aiki, kun ɗauki lokaci mai tsawo kuna kwatanta hanyoyi biyu kafin ku ba da shawarar ɗaya.

Daga baya, wani ɗan uwa ya bukaci taimako na gaggawa. Cikin ‘yan mintuna, kun yanke shawarar abin da ya kamata a fara yi sannan kuka fara shirya matakan da za a bi.

Idan kuka tsaya ga “Ina wahalar yanke shawara,” yanayi na uku zai yi wuya a bayyana.

Amma ku duba abin da ya bambanta.

A gidan abinci, zaɓuɓɓuka da dama sun yi muku, kuma watakila abin da sauran mutane suka fi so ya fi muhimmanci a gare ku fiye da samun zaɓinku na farko.

A wurin aiki, shawarar tana da tasiri ga wasu, don haka kuna son ƙarin bayani kafin ku tsaya a kan zaɓi guda.

A yanayin gaggawa, watakila barin matsalar ba tare da an magance ta ba ya fi damunku fiye da yin zaɓi cikakke.

Yanzu bayanin ku zai iya zama mafi takamaimai:

Idan zaɓuɓɓuka da dama sun yi kuma wasu suna da abin da suka fi so, nakan bari su zaɓa. Idan shawarar da zan yanke za ta shafi wasu, nakan yi taka-tsantsan kuma in nemi ƙarin bayani. Idan wani abu yana bukatar a yi masa aiki nan da nan, zan iya yanke shawara da sauri.

Wannan ba ya tabbatar da dalilin da ya sa kuka yi kowane zaɓi. Aiki da kuka yi a baya kaɗai ba zai iya bayyana dalilinku da tabbaci ba.

Amma yana ba ku tambayar da ta fi amfani fiye da “Ni mai yanke shawara ne ko mai wahalar yanke shawara?”

Kwatanta lokutan da kuka yi abubuwa daban

Wannan ya fi amfani musamman idan abubuwan da kuka tuna biyu suna kama da suna saɓawa juna.

Ku yi tunanin kuna son fahimtar ko kuna son jagoranci.

A wani aiki, kun tsara ayyuka, kun fayyace matakai na gaba, kuma kuka taimaka kowa ya ci gaba.

Wannan tunanin zai iya sa ku ce:

“Ina son jagoranci.”

Amma sai kuka tuna wani aiki daban. Wani ne ya tsara tafiyar aikin, kuma kun ji daɗin mai da hankali kan aikinku na musamman.

To wanne ne ya fi bayyana ku?

Ku duba yanayin.

A aikin farko, watakila:

• babu wanda ya fayyace mataki na gaba;
• lokacin ƙarshe yana matsowa;
• kun fahimci aikin sosai har za ku iya tsara hanya;
• jiran wani ya ɗauki mataki yana fara haifar da matsala.

A aikin na biyu:

• wani ya riga ya tsara hanya a fili;
• kun amince da hukuncinsa;
• aikinku na musamman yana bukatar hankalinku.

Yanzu waɗannan abubuwan tunawa biyu ba sa bukatar su fafata da juna.

Wani bayanin da zai fi amfani zai iya zama:

Ba na ganin kamar ina neman jagoranci a kowane yanayi. Nakan shiga gaba idan babu alkibla kuma na fahimci matsalar sosai har zan iya kawo tsari. Idan wani da ya iya yana riga yana tsara aikin, na fi son mayar da hankali kan gudummawata.

Masana ilimin halayyar ɗan Adam Walter Mischel da Yuichi Shoda sun gabatar da wata hanya mai alaƙa da wannan wajen fahimtar hali: tsarin “idan…to” da ke maimaituwa, inda mutum zai iya amsa ta wata hanya a wasu yanayi na tunani, sannan ya amsa dabam a wani yanayi. An tsara tsarin nasu ne domin ya bayyana yadda mutum zai iya samun halaye da ake gane su, amma kuma ya canza yadda yake amsawa daga yanayi zuwa yanayi. Mischel & Shoda (1995)

Abin da ya fi amfani ga fahimtar kai a rayuwar yau da kullum shi ne wannan: yanayin da abin ya faru a ciki yana cikin bayanin.

Amma ba kowane zaɓi ne yake nuna abin da kuka fi so ba

A nan akwai muhimmin iyaka.

Abin da kuka yi a baya bai samo asali daga abin da kuka fi so kaɗai ba. Abin da yanayin ya ba ku damar yi ma ya yi tasiri.

Wataƙila kun yi shiru a taro saboda shugabanku yana ta katse mutane.

Wataƙila kun karɓi ƙarin aiki saboda, a yanayin da kuke ciki, ba ku ga cewa za ku iya cewa a’a cikin sauƙi ba.

Wataƙila kun yi kama da mai son yawan mu’amala da mutane a wani taro saboda aikinku ne ku tarbi baƙi.

Idan kuka duba halinku kaɗai, za ku iya cewa:

“Ba na faɗin ra’ayina.”

“Kullum ina taimakawa.”

“Ina son saduwa da mutane.”

Waɗannan sakamakon na iya zama ba daidai ba.

Saboda haka, idan wani zaɓi na baya yana da muhimmanci a gare ku, ku ƙara wata tambaya:

Waɗanne zaɓuɓɓuka ne a zahiri suke samuwa gare ni?

Wannan yana raba abubuwa biyu da sauƙin gaurayawa:

abin da kuka zaɓa da abin da kuka fi so.

Zaɓin da aka yi a ƙarƙashin matsin lamba har yanzu yana faɗi wani abu game da yanayin da kuke ciki. Amma bai kamata a ɗauke shi kai tsaye a matsayin siffa ta dindindin game da ku ba.

Gwada “Idan…, nakan…” maimakon “Ni mutum ne mai…”

Ba sai kun yi watsi da gwajin hali ko kalmomin da ke bayyana hali ba.

Za su iya ba ku taƙaitaccen bayani mai amfani.

Amma idan lakabi ya yi faɗi sosai, ku koma ga abubuwan da suka faru a zahiri.

Ku ɗauki lokuta biyu ko uku da suka shafi irin zaɓi ɗaya: faɗin ra’ayi, ɗaukar alhaki, taimaka wa wani, magance saɓani, gwada wani abu da ba ku da tabbaci a kai, ko zaɓi tsakanin hanyoyi.

Sannan ku duba abin da ya canza.

Abin da kuke ƙoƙarin cika shi ne jumla irin wannan:

Idan ___, nakan ___. Idan ___ ya canza, sau da yawa nakan ___ maimakon haka.

Misali:

Idan babu wanda ke ba tattaunawa alkibla, nakan tsara zaɓuɓɓukan sannan in taimaka a kai ga shawara. Idan wani ya riga yana da tsari mai kyau, yawanci na fi son ba da gudummawa maimakon jagoranci.

Ko kuma:

Idan shawara za ta shafe ni kaɗai, ina jin daɗin gwadawa. Idan wasu za su rayu da sakamakon, nakan zama mai taka-tsantsan sosai.

Babu ɗaya daga cikin waɗannan jumlolin da ke cewa ta gano ainihin ku na dindindin.

Wannan shi ne manufar.

Tana ba ku bayanin da ya isa ya zama takamaimai domin ku kwatanta shi da abubuwan da za su faru nan gaba.

Idan wani sabon yanayi bai dace da tsarin ba, ba sai kun tambayi kanku ko kun daina “zama kanku” ba. Za ku iya sabunta bayanin.

Wataƙila ƙaramin bayani game da kanku zai fi amfani

“Wane ne ni?” tambaya ce da ke neman babban amsa guda ɗaya.

Zaɓukanku na iya ba ku ƙananan amsoshi.

Wataƙila za ku gano cewa ba kawai mai shiru ko mai magana ba ne, mai taka-tsantsan ko jarumi ba ne, shugaba ko mai bi ba ne.

Kuna iya yin shiru idan faɗin ra’ayi zai iya jawo muku matsala, ku yi ƙarfin hali idan an bar wani abu mai muhimmanci ba a kula da shi ba, ku shiga jagoranci idan babu tsari, sannan ku bi wani idan kun amince da wanda yake jagoranci.

Waɗannan sharuɗɗan ba keɓantattun abubuwa ba ne da za a cire daga “ainihin ku.”

Su ma suna cikin bayanin.

Saboda haka, idan “zama kanku” yana da wuya a bayyana, za ku iya farawa da bambanci guda ɗaya daga rayuwarku:

“Nakan ___ idan ___, amma idan ___, sau da yawa nakan ___ maimakon haka.”

Ba lallai ne wannan ya bayyana duk halinku ba.

Ya isa ya sa wani ɓangare na kanku ya fi bayyana fiye da da—kuma ya zama takamaimai har za ku iya amfani da shi a zaɓinku na gaba.