Giỏi một vai trò không có nghĩa là bạn muốn làm nhiều hơn công việc đó

Khi “bạn làm việc này rất tốt” bắt đầu quyết định vai trò của bạn

Hãy hình dung một dự án có nhiều nhóm cùng tham gia.

Có người cần tổng hợp cập nhật trước cuộc họp. Có người phải nhận ra rằng một nhóm đang chờ nhóm khác. Sau cuộc họp, cũng cần có người theo dõi tiếp để tuần sau không lại quay về cùng một câu hỏi.

Bạn làm những việc này tốt.

Vì vậy, mọi người lại nhờ bạn.

Rồi lần sau cũng vậy.

Vài tháng sau, lịch của bạn kín các cuộc họp tiến độ và những cuộc gọi theo dõi. Các tin nhắn bắt đầu dồn về phía bạn vì thường thì bạn biết ai đang chờ ai làm gì.

Trong khi đó, phần việc kỹ thuật bạn định dành buổi chiều để xử lý vẫn còn mở trên màn hình.

Tình huống này không nhất thiết xảy ra vì ai đó đối xử thiếu công bằng với bạn. Có thể đồng nghiệp chỉ đơn giản nhận ra một điểm mạnh thật sự của bạn.

Điểm cần tách ra nằm ở đây:

“Tôi giỏi điều phối” không đồng nghĩa với “Tôi muốn công việc điều phối chiếm phần lớn hơn trong vai trò của mình.”

Vế đầu nói về năng lực. Vế sau nói về hướng bạn muốn công việc của mình phát triển.

Một điểm mạnh có thể vô tình trở thành vai trò chính

Giả sử bạn là một kỹ sư mạng và có khả năng giải thích vấn đề rất rõ ràng.

Trong một dự án, bạn bắt đầu đứng giữa các kỹ sư, quản lý và một nhóm khác để truyền đạt các chi tiết kỹ thuật. Bạn giữ cho cuộc trao đổi có trật tự, nên dự án thực sự được lợi khi có bạn ở vị trí kết nối.

Đó là một đóng góp có giá trị.

Vấn đề không nằm ở việc bạn đã làm nó.

Vấn đề xuất hiện khi điều từng hữu ích ngày hôm qua dần trở thành mô tả công việc của ngày mai, dù bạn chưa từng quyết định rằng đó là điều mình muốn.

Rồi bạn có thể thấy mình đang so sánh hai buổi chiều rất khác nhau:

Buổi chiều A

• một giờ kiểm tra thiết kế mạng
• hai giờ kiểm thử cấu hình
• một giờ điều tra một vấn đề kỹ thuật

Buổi chiều B

• một giờ tổng hợp cập nhật tiến độ
• một giờ chuẩn bị cuộc họp
• một giờ họp
• một giờ theo dõi với các nhóm khác nhau

Bạn có thể làm tốt cả hai.

Nhưng nếu Buổi chiều A là kiểu công việc bạn muốn đào sâu hơn, thì mong muốn đó là điều đáng được tính đến.

Bạn không cần chứng minh rằng Buổi chiều B là công việc tệ thì mới có thể nói rằng mình muốn làm nhiều hơn kiểu công việc còn lại.

“Tôi làm được” và “Tôi muốn làm nhiều hơn” là hai câu hỏi khác nhau

Đây là lúc sự phân biệt trên trở nên hữu ích.

Hãy thử đặt cạnh nhau ba câu sau:

Tôi làm tốt: giữ cho nhiều nhóm phối hợp với nhau.

Tôi vẫn sẵn sàng làm: phần điều phối mà kiến thức kỹ thuật của tôi thực sự tạo ra giá trị.

Tôi muốn làm nhiều hơn: thiết kế, cấu hình, kiểm thử và xử lý vấn đề kỹ thuật.

Cả ba câu đều có thể đúng cùng lúc.

Cách nhìn này chính xác hơn hai kết luận cực đoan sau:

“Tôi ghét công việc điều phối.”

hoặc:

“Mọi người đều dựa vào tôi để điều phối, nên có lẽ tôi cứ phải tiếp tục đi theo hướng này.”

Cách đầu có thể khiến bạn phủ nhận một điểm mạnh có thật.

Cách sau có thể biến điểm mạnh thành nghĩa vụ.

Câu hỏi hữu ích hơn không chỉ là “Tôi giỏi việc gì?”

Mà là:

“Tôi muốn giữ lại bao nhiêu phần của kiểu công việc này?”

Có thể bạn vẫn muốn phụ trách một buổi bàn giao kỹ thuật mỗi tuần vì kiến thức của bạn giúp các nhóm hiểu nhau hơn. Nhưng bạn không muốn mặc nhiên trở thành người lo lịch, thu thập mọi cập nhật tiến độ và liên tục nhắc những tin nhắn chưa được trả lời.

Lúc đó, vấn đề không còn mơ hồ nữa.

Bạn không cố “trốn khỏi việc điều phối”. Bạn đang xác định loại điều phối nào vẫn phù hợp với vai trò mà mình muốn.

Hãy nói về cách phân bổ công việc bạn muốn, không chỉ về việc bạn muốn bớt đi

Sự phân biệt này cũng khiến cuộc trao đổi với quản lý cụ thể hơn.

So sánh hai cách nói sau:

“Tôi muốn làm ít việc điều phối hơn.”

và:

“Tôi vẫn sẵn sàng phụ trách buổi bàn giao kỹ thuật hằng tuần vì kiến thức kỹ thuật của tôi thực sự hữu ích ở đó. Nhưng tôi muốn giảm bớt phần xếp lịch chung và theo dõi trạng thái để có thêm thời gian cho thiết kế và triển khai.”

Cách thứ hai cho người đối diện một điều cụ thể để cùng trao đổi.

Nó thừa nhận vì sao trước đây bạn được tin tưởng giao những việc đó.

Nó cho thấy phần đóng góp nào bạn vẫn muốn giữ.

Và nó làm rõ hướng bạn muốn tiến tới.

Bạn có thể dùng một cấu trúc đơn giản như sau:

“Tôi giỏi ___, và tôi vẫn muốn tiếp tục đóng góp ở ___. Tôi muốn phần lớn hơn trong vai trò của mình chuyển dần sang ___.”

Ví dụ:

“Tôi giỏi phối hợp giữa các nhóm, và tôi vẫn muốn tiếp tục phụ trách bàn giao kỹ thuật. Tôi muốn phần lớn hơn trong vai trò của mình chuyển sang thiết kế và triển khai mạng.”

Đó không phải là phủ nhận vai trò hiện tại.

Bạn chỉ đang mô tả cách phân bổ thời gian mà mình mong muốn hơn.

Đôi khi phần việc bạn muốn giảm lại là một phần thật sự cần thiết của vai trò

Có một giới hạn quan trọng.

Không phải trách nhiệm nào cũng có thể chuyển cho người khác chỉ vì bạn muốn một cách phân bổ công việc khác.

Một chuyên gia cấp cao có thể thực sự cần phối hợp với các nhóm khác. Một trưởng nhóm kỹ thuật có thể có ít thời gian làm kỹ thuật trực tiếp hơn vì giao tiếp và ra quyết định cũng là một phần của vai trò. Trong một nhóm nhỏ, có thể đơn giản là không có ai khác để nhận phần việc đó.

Trong trường hợp này, cuộc trao đổi vẫn cho bạn thông tin hữu ích ngay cả khi câu trả lời là “không”.

Bạn có thể đặt một câu hỏi cụ thể hơn:

Phần điều phối này chỉ là nhu cầu tạm thời của dự án hiện tại, hay là một phần thiết yếu của vai trò mà tôi đang hướng tới?

Nếu chỉ là tạm thời, bạn có thể quyết định rằng sự mất cân bằng hiện tại vẫn chấp nhận được trong một thời gian.

Nếu điều phối là phần cốt lõi của vai trò, bạn sẽ biết một điều quan trọng hơn: càng tiến xa theo hướng đó, bạn có thể càng phải làm nhiều hơn chính loại công việc mà mình muốn giảm.

Điều đó không có nghĩa là bạn cần lập tức đưa ra một quyết định lớn về sự nghiệp. Nhưng nó giúp bạn ngừng mặc định rằng thăng tiến, phát triển chuyên môn và vai trò mình mong muốn lúc nào cũng đi cùng một hướng.

Điểm mạnh không cần phải quyết định hướng đi của bạn

Việc liên tục được tin tưởng giao một loại công việc là thông tin có giá trị.

Nó cho bạn biết:

“Tôi có thể đóng góp tốt ở đây.”

Nhưng bản thân điều đó chưa trả lời câu hỏi:

“Tôi có muốn ngày càng nhiều thời gian làm việc của mình trông như thế này không?”

Bạn có thể công nhận câu trả lời đầu tiên mà vẫn tự quyết định câu trả lời thứ hai.

Trước lần trao đổi tiếp theo về trách nhiệm công việc, hãy thử hoàn thành một câu:

Tôi giỏi ___, tôi muốn tiếp tục giữ ___, và tôi muốn có nhiều thời gian hơn cho ___.

Bạn không cần phủ nhận điều mình thực sự làm tốt.

Bạn chỉ cần rõ hơn về cách mình muốn điểm mạnh đó xuất hiện trong vai trò tương lai.